Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΠΡΟΠΟΛΕΜΙΚΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ
Το 1936, σε μια περίοδο που η ελληνική δισκογραφία προσπαθούσε να ισορροπήσει ανάμεσα στην αυστηρή κρατική λογοκρισία της δικτατορίας του Μεταξά και στις υπόγειες, ακατέργαστες εκφάνσεις του αστικού περιθωρίου, η δισκογραφική εταιρεία Columbia ηχογραφεί έναν από τους πλέον τολμηρούς και αποκαλυπτικούς δίσκους 78 στροφών (Columbia DG 6126). Πρόκειται για το ζεϊμπέκικο με τον χαρακτηριστικό, προκλητικό για τα ήθη της εποχής τίτλο «Ηρωίνη και Μαυράκι», γνωστό ευρέως και ως «Προύσα».
Τη δημιουργία αυτού του μνημειώδους έργου υπογράφει στιχουργικά και συνθετικά ο Σωτήρης Γαβαλάς (γνωστός στον υπόγειο κόσμο και με το προσωνύμιο «Μεμέτης»), μια φιγούρα εμβληματική της εποχής, η οποία κινήθηκε στα όρια της μουσικής δημιουργίας και του περιθωρίου. Στην πρώτη εκτέλεση βρίσκεται ο μοναδικός Στελλάκης Περπινιάδης, η αρχοντική και ταυτόχρονα βαθιά λαϊκή φωνή του οποίου μπόρεσε να αποδώσει το δραματικό και παράλληλα εσωτερικό ύφος του κομματιού. Τη μουσική ατμόσφαιρα συμπληρώνει δεξιοτεχνικά ο Μανώλης Μαργαρώνης στο κανονάκι, προσδίδοντας στην ηχογράφηση μια ανατολίτικη, μυσταγωγική χροιά που παραπέμπει άμεσα στους τεκέδες και στα σκαφτά λαϊκά πάλκο της εποχής.
ΟΙ ΣΤΙΧΟΙ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΛΑΘΡΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΝΟΜΙΑΣ
Οι στίχοι του τραγουδιού δεν αποτελούν απλώς μια αόριστη αναφορά στις εξαρτησιογόνες ουσίες, αλλά συνιστούν μια ρεαλιστική, σχεδόν δημοσιογραφική καταγραφή των μεθόδων που χρησιμοποιούσαν οι έμποροι και οι χρήστες ναρκωτικών στη δεκαετία του 1930 για να ξεπεράσουν τα αστυνομικά μπλόκα και τους ελέγχους στα τελωνεία και τα λιμάνια.