.jpeg)
Στην απέραντη έκταση της αμερικανικής ηπείρου, πριν από την άφιξη των Ευρωπαίων, η μουσική δεν υπήρχε ως αυτόνομη τέχνη, αλλά ως ένας πανίσχυρος μηχανισμός επικοινωνίας με το θείο. Για τους Μάγια, τους Αζτέκους και τους Ίνκας, ο κόσμος δημιουργήθηκε μέσα από τον ήχο και η διατήρηση της συμπαντικής ισορροπίας εξαρτιόταν από την ακρίβεια των τελετουργικών τους. Λόγω της πλήρους έλλειψης εγχόρδων οργάνων, οι λαοί αυτοί ανέπτυξαν τα πιο εξελιγμένα πνευστά και κρουστά στον κόσμο, χρησιμοποιώντας υλικά όπως ο πηλός, το ξύλο, η πέτρα και τα οστά.
1. ΜΕΞΙΚΟ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ (ΑΖΤΕΚΟΙ & ΜΑΓΙΑ)
Στο αρχαίο Μεξικό, ο ήχος ήταν το εργαλείο με το οποίο οι θνητοί άνοιγαν τις πύλες του ουρανού και του Κάτω Κόσμου (Xibalba).
.jpeg)
ΣΦΥΡΙΧΤΡΕΣ ΘΑΝΑΤΟΥ (DEATH WHISTLES): Οι Αζτέκοι κατασκεύαζαν πήλινες σφυρίχτρες σε σχήμα κρανίου. Ο εσωτερικός τους θάλαμος ήταν σχεδιασμένος έτσι ώστε ο αέρας να στροβιλίζεται βίαια, παράγοντας έναν ήχο που έμοιαζε με σπαρακτική ανθρώπινη κραυγή. Τις χρησιμοποιούσαν σε τελετουργίες ανθρωποθυσιών ή στο πεδίο της μάχης για να παραλύουν τους εχθρούς από τον φόβο.
ΔΙΠΛΟΙ ΚΑΙ ΤΡΙΠΛΟΙ ΑΥΛΟΙ: Οι Μάγια τελειοποίησαν την πολυφωνία στα πνευστά. Κατασκεύαζαν αυλούς από πηλό με πολλαπλούς σωλήνες που επέτρεπαν στον μουσικό να παίζει συγχορδίες, μιμούμενοι με ακρίβεια τους ήχους των πουλιών της ζούγκλας.
HUEHUETL & TEPONAZTLI: Το Huehuetl ήταν ένα όρθιο ιερό τύμπανο καλυμμένο με δέρμα ιαγουάρου, που θεωρούνταν «ζωντανό ον». Το Teponaztl ήταν ένα οριζόντιο ξύλινο τύμπανο με δύο σχισμές σε σχήμα "H", όπου κάθε σχισμή έβγαζε διαφορετική νότα, δημιουργώντας έναν μελωδικό ρυθμό.
2. ΝΟΤΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΔΕΙΣ (ΙΝΚΑΣ, ΜΟΤΣΕ, ΝΑΖΚΑ)
Στις απόκρημνες κορυφές των Άνδεων, η μουσική ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με το υψόμετρο, τον άνεμο και την κοινωνική συνοχή.
ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΔΟΧΕΙΑ (WHISTLING JARS): Ένα τεχνολογικό θαύμα του πολιτισμού Μότσε. Πρόκειται για δοχεία με δύο θαλάμους που περιείχαν νερό. Καθώς το νερό μετακινούνταν, ο αέρας περνούσε μέσα από μια κρυφή σφυρίχτρα, παράγοντας αυτόματα τον ήχο ενός ζώου (π.χ. μαϊμούς ή πουλιού).
SICU (ΟΙ ΔΙΔΥΜΟΙ ΑΥΛΟΙ): Οι αυλοί του Πανός των Ίνκας βασίζονταν στη δυαδικότητα. Χωρίζονταν στο «Ira» (αρσενικό) και το «Arca» (θηλυκό). Κάθε μέρος είχε μόνο τις μισές νότες και δύο μουσικοί έπρεπε να παίζουν εναλλάξ με απόλυτο συγχρονισμό για να βγει η μελωδία, συμβολίζοντας την ενότητα της κοινότητας.
PUTUTU (ΤΟ ΚΟΧΥΛΙΑ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ): Μεγάλα θαλάσσια κοχύλια που χρησιμοποιούσαν οι δρομείς-αγγελιοφόροι (Chasquis) για να αναγγείλουν την άφιξή τους από χιλιόμετρα μακριά. Ο ήχος τους ήταν βαθύς και επιβλητικός, ικανός να διαπεράσει την ομίχλη των βουνών.
3. ΟΙ ΠΡΩΤΟΠΟΡΟΙ: ΤΣΑΒΙΝ, ΤΙΑΟΥΑΝΑΚΟ ΚΑΙ ΤΣΙΜΟΥ
ΤΣΑΒΙΝ (CHAVIN): Χρησιμοποιούσαν την ακουστική μηχανική στους ναούς τους, διοχετεύοντας νερό σε υπόγεια κανάλια για να δημιουργούν έναν συνεχή βρυχηθμό που έμοιαζε με ιαγουάρο.
ΤΙΑΟΥΑΝΑΚΟ (TIWANAKU): Σκάλιζαν αυλούς από σκληρή ηφαιστειακή πέτρα, προσφέροντας έναν κρυστάλλινο και αναλλοίωτο ήχο στο μεγάλο υψόμετρο.
ΤΣΙΜΟΥ (CHIMU): Ως κορυφαίοι μεταλλουργοί, κατασκεύαζαν τρομπέτες από ασήμι και χρυσό, ενώ οι ευγενείς έραβαν χρυσά κουδουνάκια στα ρούχα τους, μετατρέποντας το σώμα τους σε μουσικό όργανο κατά τον χορό.
TRIVIA: Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΩΣ ΘΥΣΙΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΗ
Η ΤΙΜΩΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ: Στην αυτοκρατορία των Αζτέκων, αν ένας μουσικός έκανε το παραμικρό λάθος κατά τη διάρκεια μιας ιεράς τελετής, η τιμωρία ήταν συχνά ο θάνατος, καθώς το λάθος θεωρούνταν προσβολή που θα μπορούσε να φέρει την καταστροφή.
ΟΡΓΑΝΑ ΑΠΟ ΟΣΤΑ: Συχνά κατασκεύαζαν φλάουτα από τα οστά ηττημένων εχθρών ή προγόνων. Πίστευαν ότι με αυτόν τον τρόπο «φυλάκιζαν» τη δύναμη της ψυχής τους μέσα στη μουσική.
ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΗΧΟΙ: Οι Μάγια πίστευαν ότι ο ήχος είχε χρώμα: οι «γαλάζιοι» ήχοι (πνευστά) ήταν για τη βροχή, ενώ οι «κόκκινοι» (τύμπανα) για τον πόλεμο.
Στην Αμερική, λόγω της έλλειψης εγχόρδων οργάνων (πριν την άφιξη των Ευρωπαίων), οι πολιτισμοί αυτοί ανέπτυξαν τα πιο εξελιγμένα πνευστά και κρουστά στον κόσμο.
1. ΤΑ ΠΝΕΥΣΤΑ ΤΟΥ "ΑΛΛΟΥ ΚΟΣΜΟΥ"
ΣΦΥΡΙΧΤΡΕΣ ΘΑΝΑΤΟΥ (DEATH WHISTLES): Οι Αζτέκοι κατασκεύαζαν πήλινες σφυρίχτρες σε σχήμα κρανίου. Ο εσωτερικός τους θάλαμος ήταν σχεδιασμένος έτσι ώστε ο αέρας να στροβιλίζεται, παράγοντας έναν ήχο που έμοιαζε με ανθρώπινη κραυγή. Τις χρησιμοποιούσαν σε τελετουργίες ή για να τρομάζουν τους εχθρούς στη μάχη.
ΔΙΠΛΟΙ ΚΑΙ ΤΡΙΠΛΟΙ ΑΥΛΟΙ: Οι Μάγια έφτιαχναν αυλούς από πηλό που μπορούσαν να παίζουν δύο ή τρεις νότες ταυτόχρονα, δημιουργώντας απόκοσμες συγχορδίες που μιμούνταν τους ήχους των πουλιών της ζούγκλας.
2. ΤΑ ΙΕΡΑ ΤΥΜΠΑΝΑ
TEPONAZTLI: Ένα ξύλινο τύμπανο από κούφιο κορμό δέντρου με δύο σχισμές στην κορυφή σε σχήμα "H". Κάθε σχισμή έβγαζε διαφορετική νότα όταν την χτυπούσαν με ραβδιά καλυμμένα με καουτσούκ.
HUEHUETL: Ένα όρθιο τύμπανο καλυμμένο με δέρμα ιαγουάρου. Θεωρούνταν "ζωντανό ον" και οι Αζτέκοι πίστευαν ότι ο ήχος του ήταν η φωνή ενός θεού που είχε εξοριστεί στη γη.
Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΩΝ ΙΝΚΑΣ (ΠΕΡΙΟΔΟΣ MOCHE)
Στις Άνδεις, η μουσική ήταν συνδεδεμένη με το υψόμετρο και τον άνεμο.
PAN PIPES (SICU): Οι πρόγονοι των Ίνκας κατασκεύαζαν αυλούς του Πανός από πέτρα, πηλό ή καλάμια.
ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΔΟΧΕΙΑ: Ένα μοναδικό τεχνολογικό θαύμα. Ήταν δοχεία με δύο θαλάμους που περιείχαν νερό. Καθώς το νερό μετακινούνταν από τον έναν θάλαμο στον άλλο (ή καθώς κάποιος έπινε), ο αέρας που εκτοπιζόταν περνούσε από μια μικρή σφυρίχτρα, παράγοντας τον ήχο ενός ζώου (π.χ. μαϊμούς ή πουλιού).
TRIVIA: Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΩΣ "ΘΥΣΙΑ"
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΜΟΥΣΙΚΟΙ: Στην αυτοκρατορία των Αζτέκων, αν ένας μουσικός έκανε λάθος κατά τη διάρκεια μιας ιερής τελετής, η τιμωρία ήταν συχνά ο θάνατος, καθώς το λάθος θεωρούνταν προσβολή προς τους θεούς που θα μπορούσε να φέρει καταστροφή.
ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΗΧΟΙ: Οι Μάγια πίστευαν ότι ο ήχος είχε χρώμα. Οι "γαλάζιοι" ήχοι (πνευστά) ήταν για τη βροχή, ενώ οι "κόκκινοι" (τύμπανα) για τον πόλεμο.
ΟΡΓΑΝΑ ΑΠΟ ΟΣΤΑ: Συχνά κατασκεύαζαν φλάουτα από τα οστά των ηττημένων εχθρών τους ή των προγόνων τους, για να "φυλακίσουν" τη δύναμη της ψυχής τους μέσα στη μουσική.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8.3: ΟΙ "ΣΙΩΠΗΛΟΙ" ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΑΝΔΕΩΝ – ΤΣΑΒΙΝ, ΤΙΑΟΥΑΝΑΚΟ ΚΑΙ ΤΣΙΜΟΥ
Εκτός από τους πασίγνωστους Ίνκας, η Νότια Αμερική φιλοξένησε πολιτισμούς που υπήρξαν οι πραγματικοί πρωτοπόροι της μουσικής τεχνολογίας, χρησιμοποιώντας τον ήχο ως μέσο για την επικοινωνία με το "επέκεινα" και την επιβολή της εξουσίας.
1. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΣΑΒΙΝ (CHAVIN): Ο ΗΧΟΣ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ
Ο πολιτισμός Τσαβίν (900-200 π.Χ.) θεωρείται ο «μητρικός» πολιτισμός των Άνδεων. Η μουσική τους ήταν σχεδιασμένη για να προκαλεί θρησκευτική έκσταση και δέος.
PUTUTU (ΤΑ ΙΕΡΑ ΚΟΧΥΛΙΑ): Στο θρησκευτικό κέντρο Chavin de Huantar, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν δεκάδες σκαλισμένα κοχύλια Strombus. Οι ιερείς τα χρησιμοποιούσαν μέσα σε υπόγειες στοές που είχαν κατασκευαστεί με τέτοια ακουστική, ώστε ο ήχος του κοχυλιού να αντηχεί σαν απόκοσμη φωνή που έβγαινε μέσα από τη γη.
ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ: Οι Τσαβίν έχτιζαν κανάλια νερού κάτω από τους ναούς τους όχι μόνο για αποστράγγιση, αλλά για να δημιουργούν έναν συνεχή, υπόκωφο θόρυβο που έμοιαζε με το βρυχηθμό του ιαγουάρου, συνοδεύοντας τις τελετουργίες τους.
2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΙΑΟΥΑΝΑΚΟ (TIWANAKU): ΟΙ ΑΥΛΟΙ ΤΩΝ ΥΨΙΠΕΔΩΝ
Στις όχθες της λίμνης Τιτικάκα, οι Τιαουανάκο (300-1100 μ.Χ.) τελειοποίησαν τα πνευστά που αργότερα υιοθέτησαν οι Ίνκας.
ΛΙΘΙΝΟΙ ΑΥΛΟΙ: Σε αντίθεση με άλλους λαούς, οι Τιαουανάκο σκάλιζαν αυλούς και σφυρίχτρες από σκληρή πέτρα (βασάλτη ή ανδεσίτη). Αυτό απαιτούσε τεράστια δεξιοτεχνία, αλλά πρόσφερε έναν ήχο κρυστάλλινο και αναλλοίωτο από τις καιρικές συνθήκες του μεγάλου υψομέτρου.
SAMPONA (ΣΥΡΙΓΓΑ): Ανέπτυξαν τις πρώτες μεγάλες συστοιχίες αυλών του Πανός, που μπορούσαν να παιχτούν από πολλούς μουσικούς ταυτόχρονα, δημιουργώντας τις πρώτες "ορχήστρες" των Άνδεων.
3. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΣΙΜΟΥ (CHIMU): Ο ΧΡΥΣΟΣ ΗΧΟΣ
Οι Τσιμού (900-1470 μ.Χ.), οι μεγάλοι αντίπαλοι των Ίνκας, ήταν οι κορυφαίοι μεταλλουργοί.
ΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΤΡΟΜΠΕΤΕΣ ΚΑΙ ΚΟΥΔΟΥΝΙΑ: Κατασκεύαζαν τρομπέτες από ασήμι, χαλκό και μερικές φορές χρυσό. Αυτά τα όργανα δεν ήταν μόνο για μουσική, αλλά και σύμβολα κοινωνικής θέσης. Ο ήχος του μετάλλου θεωρούνταν "ουράνιος" και χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά από την αριστοκρατία.
ΚΟΥΔΟΥΝΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑΣ: Οι ευγενείς Τσιμού έραβαν εκατοντάδες μικρά χρυσά κουδουνάκια στα ρούχα τους. Καθώς χόρευαν στις τελετές, ολόκληρο το σώμα τους γινόταν ένα κρουστό μουσικό όργανο, δημιουργώντας έναν συνεχή ηχητικό "μανδύα" γύρω τους.
TRIVIA: Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΓΗΣ
Ο ΗΧΟΣ ΤΗΣ ΒΡΟΧΗΣ: Σχεδόν όλοι οι πολιτισμοί των Άνδεων χρησιμοποιούσαν το Rainstick (ξύλο της βροχής) – έναν κούφιο κάκτο γεμάτο με μικρές πέτρες ή σπόρους. Καθώς το όργανο γυρνούσε, ο ήχος μιμούνταν τη βροχή, μια ιερή παράκληση για τη γονιμότητα της άνυδρης γης τους.
ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΗ: Οι οργανοποιοί αυτών των λαών δεν κούρδιζαν τα όργανά τους με βάση μια σταθερή κλίμακα (όπως η δυτική μουσική), αλλά με βάση τους ήχους που άκουγαν στο περιβάλλον τους: τον άνεμο που σφυρίζει στις κορυφές και το νερό που κελαρύζει στα ρυάκια.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου